فکر نمي کنم انساني باشد که با شنيدن يک واقعه طبيعي، در بهت و حيرت فرو نرفته و اعتقادش به وجود نظم در کارگاه هستي چند برابر نشود؛ اما باورتان مي شود گياهاني که هميشه بي سروصدا در اطراف ما رشد مي کنند و بزرگ مي شوند و بسياري از ما کوچکترين توجهي هم به آنها نداريم ، از خود ما باهوش تر باشند؟
هر چند وجود هوش در گياهان دقيقا مطابق تعريفي نيست که براي هوش انسان بيان مي شود اما شايد بتوان گفت شيوه مقابله و برخورد با عوامل محيطي و عملکرد از طريق ژنها، قرنهاست که از گياهي به گياه ديگر منتقل شده است.
ويژگي هاي منحصر به فرد گياهان بشر را وا مي دارد تا گياهان را واجد هوشي اعجاب برانگيزتر از هوش انساني بدانند. محققان هر چه در تحقيقات خود بيشتر پيش مي روند در اين زمينه ها با شگفتي هاي باورنکردني تري مواجه مي شوند؛ اما هنوز هم بر سر اين که بايد اسم اين قابليت گياهان را برقراري ارتباط موثر و مفيد با محيط چه گذاشت متفق القول نيستند، اما دکتر طباطبايي ، عضو هيات علمي دانشگاه تهران مي گويد اين چيزي جز هوش نمي تواند باشد.
گياهان نيز مثل جانوران از سير تکاملي خاص گذر کرده و طي قرنها تغييراتي را در اندام و سازوکار خود ديده اند. شايد باورتان نشود اما بسياري از جنبه هاي تکامل گياهان حتي از حيوانات هم پيچيده تر است؛ هرچند گياهان از نظر تکلم ، حرکت و عکس العمل سريع و برخي مکانيسم هاي ديگر از حيوانات عقب تر هستند، ولي از لحاظ ترکيبات و فرآيندهاي شيميايي مثل توليد موادي که خاصيت دارويي دارند و ترکيبات ثانويه ناميده مي شوند از جانوران بسيار پيچيده تر عمل مي کنند.
نکته جالب اين که با وجود سيستم عصبي در جانوران فرآيند تصميم گيري در جانوران توجيه مشخص و بارزي دارد. دانشمندان علوم گياهي به اجماعي در ارتباط با منشا عکس العمل هاي گياهان و بذرهايشان به شرايط محيطي نرسيده اند و اين موضوع به معماي پيچيده اي براي گياه شناسان تبديل شده و مکانيسم تصميم هايي که گياه مي گيرد هنوز بدرستي تشخيص داده نشده است ، به عنوان مثال هنوز کاملا معلوم نيست که يک گياه چگونه حضور يک گياه متخاصم را کنار خود احساس مي کند و براي پيروز شدن در رقابت با آن از خود مواد سمي ترشح مي کند تا رشد گياه مجاور را کم کند. گياهان مي توانند خود را با شرايط اقليمي که هنوز نيامده است ، وفق دهند.
آنها هواشناس هاي خوبي هستند. بخوبي مي دانند که چه موقع بايد جوانه بزنند و چه موقع گل بدهند و چه موقع دانه هاي خود را پراکنده کنند و دانه ها مي دانند چگونه خود را به نقطه مساعد و مناسب براي جوانه زدن برسانند.
عوامل اقليمي و خاکي متعددي بر سازوکارهاي گياهان و تعيين محل سکونت آنها نقش دارند؛ ولي چه کسي مي داند که گياه اين معادله چند مجهولي را چگونه حل مي کند تا در يک شرايط خاصي يک واکنش را انجام بدهد يا نه و اگر انجام مي دهد با چه شدت و سرعتي؟ چگونه يک گياه خود را با شرايط اطراف خود سازگار مي کند؟ بعضي متخصصان اين واکنش هاي گياهان را به هوش گياهي تعبير مي کنند و گياهان را واجد چنين هوشي مي دانند.

آرتیشو ( کنگر فرنگی ) Artichoke نام علمی   Cynara scolymus

کلیات گیاه شناسي آرتیشو گیاه بومی مناطق مرکزی مدیترانه است ولی در حال حاضر در بیشتر نقاط معتدل دنیا کشت یم شود . رومی ها در حدود 2000 سال پیش این گیاه را پرورش می دادند و بعنوان سبزی در سالاد استفاده می كردند . آرتیشو  در قرن شانزدهم در انگلستان و فرانسه برده شد و سپس در قرن نوزدهم در آمریکا کشت شد . اکنون کالیفرنیا و سواحل اقیانوس آرام مرکز کشت آرتیشو می باشد . کلمه Artichoke  از کلمه  ایتالیایی Articicco مشتق شده که بمعنی میوه کاج می باشد و آرتیشو هم مانند میوه کاج است . آرتیشو برای رشد احتیاج به آب و باران فراوان درد . آرتیشو گیاهای است چند ساله درای ساقه  ای راست که ارتفاع آن بحدود یک متر می رسد . برگهای آن پهن و دراز مانند برگهای کاهو است که برنگ سبز تیره است . در انتهای ساقه میوه  آن که بشکل میوه کاج یا سیب فلس در است مشاهده می شود .گلبرگهای آن ضخیم  و گوشتی بوده و انتهای گلبرگها ضخیم تراست که مصرف خوراکی درد . برای خرید آرتیشو دقت کنید که برگها با نشده و سفت  و سبز باشد . هنگامیکه برگهای آرتیشو قهوه ای است نشان دهنده کهنه بودن آن می باشد . فصل آرتیشو معمولا ماههای فرودرين و دريبهشت ( آپریل و می )است .

تركيبات شيميايي: برگهای خوردنی آرتیشو درای اینولین ، اینولاز و ماده ای تلخ بنام سینارین Cynarine  می باشد . سینارین خاصی زیاد کننده ترشحات صفرارا درد و علت صفرا بری آرتیشو داشتن این ماده است . در صد گرم آرتیشو پخته مواد زیر موجود است : انرژی                               14 کالری پروتئین                            1/5 گرم آب                                86 گرم مواد چرب                       0/1 گرم مواد نشاسته ای            5 گرم کلسیم                        22 میلی گرم فسفر                         40 میلی گرم آهن                          0/6 میلی گرم سدیم                       30 میلی گرم پتاسیم                    0 25 میلی گرم                  ویتامین آ                  40 واحد بين المللي ویتامین ب 1             0/04 ميلي گرم  ویتامین ب 2             0/02  میلی گرم ویتامین ب 3            0/6 میلی گرم ویتامین ث              5/2 میلی گرم

خواص داروئي: آرتیشو  از نظر طب قدیم ایران گرم و کمی خشک است . قسمت مورد استفاده آرتیشو برگها و قسمت سوط آن است که بنام قلب آرتیشو معروق می باشد . آرتیشو : 1) کبد را تمیز و اعمال کبد را تنظیم می کند . 2)ترشح صفرا را افزایش می دهد . 3) از جمع شده چربی در کبد جلوگیری می کند و آنهایی که کبد چرب دارند بهتر است از آرتیشو استفاده کنند 4) یرقان مزمن را درمان می کند . 5)................................   گرفته شده از وبلاگ علوم گیاهی دانشگاه تهران

ساختمان آب و مشخصات آن:

پيوندهاي هيدروژني بالا در گياه باعث ايجاد ويژگي هاي گرمايي غير معمولي مانند گرماي ويژه بالا و گرماي نهان تبخير بالا در گياه مي شود.

¤ گرمي ويژه: مقدار انرژي لازم است تا دماي يك ماده به مقدار معيني افزايش يابد.

اين ويژگي براي گياهان اهميت زيادي دارد چون بوسيله آن مي توانند در مقابل تقييرات دمايي مقاومت كنند.

¤ گرماي نهان تبخير:

انرژي مورد نياز براي جدايي مولكولها از فاز مايع و ترابري آنها به فاز گازي در دماي ثابت است(فرايندي كه در تعرق اتفاق مي افتد)

گرماي نها تبخير آب در دماي ٢٥ در جه،،44كيلوژول بر مول است.كه از ديگر مايعات بيشتر است.بالا بودن گرماي نهان تبخير آب موجب مي گردد گياهان كه به دليل ورود اشعه خورشيد آمادگي افزايش حرارت را پيدا كرده اند،با تعرق آب از سطح برگها ،خودشان را خنك مي كتتد.

تعرق يكي از روشهاي مهم تنظيم دما در گياهان است.

كشش سطحي نيروي فيزيكي در سطح تعريق برگها را توليد مي كند،كه آب را در داخل سازگان (تشكيلات)آوندي گياه به سمت بالا مي كشد

علت بالا رفتن آب در داخل لوله موئينه:

1:جذب آب به ديواره قطبي ديواره لوله سيسه اي (دگرچسبي)

2:كشش سطحي آب،كه موجب به حداقل رسيدن ناحيه سططح تماي آب-هوا ميشود.

حفره سازي در گياهان مي تواند اثرات ويرانگري بر ترابري آب در آونهاي چوبي داشته باشد.

¤ انتشار:

انتشار آب از خلال دو لايه لپيدي شامه(عشا) يا از طريق كانالهاي ريز هدايت كننده اب به نام كانالهاي

(آكوپورين ها) يا از طريق انتشار از شامه يا غشاي دو لايه ليپيدي عبور مي كنند.

انتشار حركت تصادفي مولكولها از طريق جنبش گرمايي است.

انتشار حركت موكولها از ناحيه اي با غلظت بالا به ناحيه اي با غلظت پايين است يعني مولكولها در طول يك شيب غلظت حركت مي كنند.

Adolf fick  اين نظريه را كشف كرد.

¤ سرعت ترابري  يا چگالي شارش : عبارتند از مقدار ماده كه در واحد زمان از واحد سطح عبور مي كند.

ظريب انتشار عدد ثابت است كه ،درجه سهولت عبور ماده از خلال يگ محيط خاص را اندازه گيري مي كند.مولكولهاي درشت داراي ضريب انتشار كوچكتري هستند.

ضريب انتشار گلوكز در اب حدود 10^-9m²s^-1 است.بنابرراين ميانگين زمان مورد نياز براي انتشار يك مولكول گلوكز در عرض ياخته يا قطر 50 ميكرومتر 2.5 ثانيه است.اما حركت همان گلوكز در فاضله 1 متري در آب حدود 32 سال است.

براي حركت آب در فواصل بالاتر از حرگت يكپارچه يا حركت گروهي استفاده مي كنند ،مانند حركت آب در شيلنگ باغباني يا جريان رودخانه يا يارش باران

اين حركت در داخل يك لوله به شعاع لوله و ميزان چسبندگي مايع و اختلاف فشاري كه اين جريان بوجود مي آورد بستگي دارد.

اگر شعاع دو برابر شود حجم جريان يا ضريب 16=2^٤  افزايش مي يابد.

اسمز بوسيله شيب پتانسيل آب بوجود مي آيد.

غشا(شامه) ياخته هاي گياهي نفوذپذيري انتخابي دارد(Selectively Permeable)

در انتشار شيب غلظت ناثير گذار است،در حركت يكپارچه اختلاف فشار تاثير گذار است،در اسمز هم شيب غلظت و هم اختلاف فشار بر روي ترابري اثر مي گذارد(Finkelstein)

سه عامل اصلي كه روي پتانسيل آب تاثير گذار است:

1:غلظت ٢:فشار٣:نيروي گرانش

براي محلول رقيق و غير قابل تفكيك نظير ساكارز ،پتانسيل اسمزي ممكن است از رابطه وانت هوف برآورد شود ψ_s=-RTCs  

فشار هيدرواستاتيك مثبت درون ياخته اي فشاري است كه به آن فشار آماس يا تورژسانس نيز اطلاق مي شود

در آوند چوبي و در بين ديواره ياخته ها يك كشش يا فشار هيدرواستاتيك منفي وجود دارد.فشار منفي بيرون ياخته ها در رابطه اب حركت آب در فواصل طولاني براي گياه بسيار مهم است.

¤ گرانش: گرانش باعث مي شود آب به طرف پايين حركت كند.در بحث خاكهاي خشك ،بذر ها،ديواره ياخته اي،غالبا به جزء ديگري به نام پتنانسيل ماتريسي نيز اشاره مي شود.

¤ پتانسيل آب در گياه: رشد ياخته ،فتوسنتز،توليد محصولات زراعي همه به شدت تخت تاثير پتانسيل آب و اجزاء آن قرار دارند.پتانسيل آب همانند دماي بدن انسان ،شاخص كلي  خوبي براي سلامت گياه است.

همان طور كه اب وارد ياخته ها مي شود،فشار هيدرواستاتيك يا فشار آماس ياخته افزايش مي يابد.به تبع آن پتانسيل آب ياخته افزايش يافته و اختلاف پتانسيل آب بين محيط درون و بيرون ياخنه كاهش مي يابد.

جريان آب يك جريان غير فعال است.يعني آب در پاسخ به نيروهاي فيزيكي به طرف نواحي با پتانسيل آب كم يا انرژي آزاد كم حركت مي كند.هيچ پمپ متابوليسمي (واكنشهايي كه بوسيله هيدروليز ATP  كار كنند) كه آب را از مكاني به مكان ديگر منتقل كند وجود ندارد.

در آوند آبكش ،حركت يكپارچه مواد حل شده در آب در داخل لوله هاي غربالي ترجيحا در جهن شيب فشار هيدرواستاتيك(تورمي) صورت مي گيرد تات اسمز.بنابراين در داخل آوندهاي آبكش آب مي تواند از نواحي با پتانسيل آب كم (براي مثال برگها) به نواحي با پتانسيل آب بالا (براي مثال ريشه ها) ترابري شود،اين شرايط پايدار نبوده.در ببشتر گياهان آب از نواحي با پتانسيل آب بالا به طرف پتانسيل آب پايين حركت مي كند.از انجا كه ياخته هاي گياهي داراي ديواره اي نسبتا سختي هستند،هر گونه تغيير در ψ_w (پتانسيل آب ياخته) معمولا با تغيير بزرگي در pψ (فشار هيدرواستاتيك) و تغيير نسبتا كوچكي در حجم ياخته (پروتوپلاست) همراه است.

فشار آماس فقط زماني وجود دارد كه ياخته ها نسبتا آبدار باشند. در ياخته هايي با ديواره ياخته اي سخت (براي مثال ياخته هاي مزوفيل در برگهاي بسياري از درختان خرما)،وابستگي تغييرات حجم به آماس مي تواند بسيار كمتر باشد‏،در حاليك در ياخته هاي با قابليت ارتجاع بسيار بالا ديواره ها،متنند ياخته هاي ذخيره كننده آب در ساقه هاي بسياري از كاكتوسها،اين تغييرات حجم ممكن است تا حدودي زياد باشد.

مفهوم پتانسيل آب داراي دو كاربرد است:

١: پتانسيل آب چنانكه قبلا توصيف شد ترابري در عرض شامه هاي ياخته را كنترل مي كند

٢: پتانسيل آب غالبا به عنوان معيار وضعيت آب گياه مورد استفاده قرار مي گيرد.

گياهان به دليل از دست دادن آب از طريق تعرق ، بندرت كاملا آبدار مي شوند.

فرايندي كه بيش از همه تحت اثر كمبود اب قرار مي گيرند رشد ياخته است.تنش شديد كمبود اب مانع از تقسيم  ياخته،ممانعت از سنتز ديواره و پروتئين ،تجمع مواد محلول،بسته شدن روزنه و ممانعت از فتوسنتز مي شود و ترشح آبسزيك اسيد را هم زياد مي كند.

گياهان فقط زماني مي توانند زماني اب جذب كنند كه پتانسيل اب گياه كمتر از پتانسيل اب خاك باشد.بافتهاي گياهيريشه هاي چغندر قند،ساقه هاي نيشكر يا دانه هاي انگور كه غلظت بالايي از ساكارز يا ساير قندها را ذخيره مي كنند مقدار ψ_s كمتري را نيز بدست مي آورند.

بيشتر محصولات زراعي در آب دريا زنه نمي مانند زيرا پتانسيل اب محيط آنها به خاطر نمكهاي حل شده در مقايسه با پتانسيل آبي كه كه در بافتهاي گياهي مي توانند به دست اورند و عملكرد طبيعي خود را حفظ كنند كمتر است.

فشار اماس يا تورگر مثبت (ψ_p) به دو دليل اهميت دارد:

1: رشد ياخته هاي گياه براي انبساط ديواره هاي ياخته اي نياز به فشار آماس دارد.

2: فشار ﻻماس موجب افزايش سختي مكانيكي ياخته ها و بافتها مي شود.( در بافتهاي جوان غير چوبي)

وقتي ياخته ها در محلول آب از دست مي دهند چروكيدگي پروتوپلاست به طور قابل توجهي تغيير مي كند و بستگي به ميزان تعرق و ارتفاع دارد.

جمع آوری :مسعود دودل - دانشجو علوم گیاهی

به ازاي هر گرم ماده الي كه توسط گياه ساخته مي شود‏‏‏‎‏ًٌٌُُ‏،حد.د ٥٠٠ گرم آب توسط ريشه ها جذب مي شود.گياهان براي انجام فتوسنتز نياز دارند دي اكسيد كربن از اتمسفر بگيرند.

تفاوت گياه و جانور در رابطه با آب وجود ديواره ياخته اي در گياهان است.ديواره ياخته اين اجازه را به ياخته مي دهند تا ايجاد فشار هيدرواستاتيكي بزرگي كنند.كه باعث توازن در گياه مي شود كه اصطلاحا به ان فشار آماس مي گويند.فشار آماس باعث بزرگ شدن ياخته ،تبادلات گازي برگها،ترابري موتد در آبكش ها‏،و همچنين در پايداري مكانيكي و ايستادگي بافت هاي غير چوبي گياه مي شود.

‎آب در زندگي گياه

هر ياخته واجد يك واكوئل بزرگ پر تز آب است.آب عموما 80 تا 95 درصد وزن وزن بافن هاي گياهي در حال رشد را تشكيل مي دهد.(كاهو و هويج) .چوب كه بافت مرده گياهان است داراي آب كمتري است.چوب پسين (Sap wood) كه وظيفه ترابري در مواد در اوند هاي چوبي را دارد محتوي 35 تا 75 درصد ان را اب تشكيل داده است و قلب چوب داراي اب كمتري است.دانه ها با 55 تا 15 درصد اب خشكترين بافت گياهان هستند ،البته در زمان رشد بايد آب زيادي جذب كنند.گياهن بيشتر آب را از طريق برگ از دست مي دهند.از دست رفتن آب از سطح برگها را تعرق مي گويند.كه  يكي از مهمترين روشهاي اتلاف انرژي نوراني خروجي از خورشيد است. حلال بودن آب به دليل

١:كوچك بودن آن

2:قطبي بودن آن(براي گروهاي قطبي –OH و –NH₂  ) حلال خوبي است.

جمع آوری:مسعود دودل- دانشجوی علوم گیاهی

انواع گل آذین در تیره گندمیان:

1.گل آذین سنبله ساده

Lolium rigidum Gaud  (چچم) –Aegilops triuncialis coss  (گندم نیا)

2.گل آذین ساده مرکب

Desmostachya bipinnata -  Brachiraria etuciformis  -

3.گل آذین سنبله ای –پنجه ای یا خوشه ای کاذب

Chlirus virgata – Cynodon dactylon –ischaemum Bothriochloa

4.گل آذین متشکل از خوشه های کاذب دوتایی و سنبلچه های سیخک دار

Cymbopogon parkeri stapf –Hyparrhenia hirta

5.گل آذین خوشه

Trachynia distachya6. –Bromus sterilis –Arena claudc

6.گل آذین پانیکول با کرک های پر مرغی

Phragmites –Arundo donax –Impereata cylindrical

7.گل آذین کروی،بیضوی یا تخم مرغی متراکم(سرسان)

Alopecurus vaginatus –Rhizocephalus orientalis –Cornucopiae cucllatum

8.گل آذین پانیکول تنک با سنبلچه های سیخک دار

Spodiopogon pogonanthus –Sorghum halepense  - Chrysopogon gryllus

9.گل آذین پانیکول با سنبلچه های بدون سیخک

Cutandia dichootoma –Catabrosa aquatica –Eremopoa persica  

10.گل آذین پانیکول بسیار متراکم(سنبله مانند)

Alopecurus utriculatus –Stipa capensis –Polypogon monspeliensis  

11.گل آذین پانیکول باریک و طویل

Melica jacquemontii –Vulpia persica –Setaria verticillata

 جمع آوری :مسعود دودل - دانشجوی علوم گیاهی

تیره ارمک Ephedraceae

درخچه هایی به طول 2.5 متر،پر شاخه ، گلهای نر بصورت مخروط مرکب محوری ،هر مخروط دارای 2-8 جفت برگه متقابل ،دو برگه اولی عقیم و بقیه دارای یک گل نر.هر گل دارای دو فلس که آن را معادل گلپوش perianth می گیرند. دو جنسی ،گیاه دو پایه

دارای تخمکهای لخت در انتها

دانه دارایی پوسته ای چرمی یا گرد یا استوانه ای ،غشایی یا بال دار ،گرد یا استوانه ای که سین کارپ سته مانند را که اغلب قرمز رنگ است تشکیل می دهد.

این تیره یک جنس Ephedra و حدود 6 گونه دارد که در اغلب نقاط ایران پراکنده اند و گونه های مهم آن با نام عمومی ارمک،علی جونک عبارت ان از:

E.foliat

E.intermedia

E.procera

E.pachyclada

E.ma jor

از نظر اقتصادی و دارویی ،آلکالوئید افدرین دارند که بمصرف پزشکی می رسد.

جمع آوری :مسعود دودل - دانشجوی علوم گیاهی

 درگذشت پدر گیاه شناسی ایران (( دکتر احمد قهرمان)) بر جامعه زیست شناسی و به خصوص علوم گیاهی ایران تسلیت باد.

کدام زیست شناس ایرانی است که فلور جاویدان ایران او را ندیده است.

کدام گیاه شناس ایرانی  است که با کروموفیت های ایران خاطره ندارد.

چه بسیارند دانشجویانی که در دوره لیسانس  کتاب گیاه شناسی پایه او آنها را به علوم گیاهی علاقه مند کرده است.

 دکتر احمد قهرمان از میان ما رفت. اما آن قدر برای ما و نسل های بعدی یادگاری گذاشته که فراموش نشود...

روحش شاد

 
ایسنا:نتایج اولیه بررسی اثر عصاره هسته انگور در جلوگیری از پیشرفت سرطان کولون امیدوار کننده است.
به گزارش ساینس دیلی ، محققان دانشگاه کلرادو می گویند عصاره هسته انگور با سرطان کولون مقابله می کند اما پیش از آنکه مواد شیمیایی موجود در هسته انگور به عنوان درمانی برای سرطان درانسان مطرح شود ، مطالعات بیشتر مورد نیاز است.
به گفته محققان آنتی اکسیدان ها یی به نام پروآنتوسیانیدین علت موفقیت آمیز بودن آزمایشات ظاولیه بودند.
آنها در این تحقیق دز های مختلف عصاره هسته انگور را بر سلول های سرطانی کولون بررسی کردند. چرخه رشد سلول های سرطانی که در معرض این عصاره ها قرار گرفتند کند شد و سلول ها مردند.

این محققان سلول های تومور کولون انسان را زیر پوست موش های تغذیه شده با این عصاره و موشهای کنترل تزریق کردند.
در موش های دریافت کننده عصاره هسته انگور رشد تومورها کندتر بود. طی یک مطالعه هشت هفته ای این موش ها وزن طبیعی خود را حفظ کردند ، نغییری در غذایشان حاصل نشد و سایر اثرات جانبی نیز در آنها مشاهده نشد.

سرخسها

سرخسهای کنونی تکامل یافته از نهان زادان آوندی بوده.

سرخس تریکومانس آلاتوم

سرخس بسفایج (پلی پودیوم وولگار)

چند گونه از سرخحس های ایران:

1.پر سیاوشان معمولی(Adianthum capillus venerise )

هاگدانهای کروی یا بیضوی آن در زیر لبه بالایی شانه های فروند قرار گرفته است.

این سرخس در جاهای مرطوب و در کنار جویبار ها و حلقه های چاههای شمال می روید.اسپورانژ آن دارای حلقه مکانیکی ناقص است.

2.پرسیاوشان پا سیاه Asplenium adianthum nigrum

قسمت انتهایی فروند این سرخس دارای تقسیمات فراوان و باریک دارد.دمبرگ آن سیاه و براق است.

فروند Frond : فلاخن –  به برگ یک سرخس گفته می شود. اکثر سرخسها دارای فلاخنهای شانه ای و یا دوبار شانه ای هستند.برگهای نخلها فلاخن frond نامیده می شود.

3.آسپلنیوم تریکومانس Asplenium trichomanes

فروند در این سرخس دارای تقسیمات گرد ،بدون دانه واقع در دو ریدف موازی،با دم برگی به رنگ خرمایی و یا سیاه براق است.حلقه مکانیکی اسپورانژ در این سرخس کامل یا تقریبا کامل و در جهت استوایی آن قرار دارد.

4.سرخس مارزبان : Adianthum capillus veneris  

دارای دو نوع فروند عقیم و بارور است.

فروند عقیم بدون هاگدان است. بیضی شکل ،دارای کناره ای کامل است.

فروند بارور بسیار بایک ،لوله ای شکل و حامل دو ردیف اسپورانژ است.

5.سرخس بسفایج یا بسپایک  Polypodium vulgare  

حلقه مکانیکی ناقص،این گیاه در تمام سال سبز و دارای فروندهای پایا (چند ساله) است

6.زنگی دارو Scolopendrium 

ساقه های زیر زمینی (ریزوم) این سرخس پوشیده از بقایای پوسیده برگهای قبلی است.حلقه مکانیکی در این سرخس ناقص است.فروند زنگی دارو دارای پهنک کامل پهن دراز(اوبلونگ) بوده،دسته های هاگدان آن خطی ،موازی با یکدیگر هستند.

7.سرخس پر عقابی Pteris aquiline 

ساقه های این سرخس منحصرا زیر زمینی ،فروند های آن دارای تقسیمات فراوان شانه ای عمیق با هاگدانهای کناری و حلقه مکانیکی ناقص

8.سرخس پنجه ای Pteris cretica  

فروند دارای تقسیمات داراز،باریک و پنجه ای شکل فراوان ،حلقه اسپورانژ آن ناقص و هاگدانهای آن در پشت شانه های فروند ،نقاط کروی ،به رنگ زرد و براق را تشکیل می دهد.شانه های بالایی فروند دندانه دار است.

9.سرخس نر    Dryopteris filix-mas

حلقه مکانیکی ناقص ،هاگدانها در پشت فروند،نقاطی کروی ،به رنگ زرد و براق را تشکیل می دهد.

10.Salvinia natans  

سرخسی آبزی و شناور در آب .در رداب انزلی زیاد دیده می شود.ساقه های آن نازک و عاری از ریشه است.(آزولا) .اندام اسپورزای این سرخس به نام اسپوروکارپ به رنگ قهوه ای است. که در بین رشته های ریشه مانند آن قرار دارد که حامل ماکروسپورانژ و میکرو اسپور آن محتوی میکروسپور و ماکرو سپور است. از دیگر سرخسهای موجود دار آبهای انزلی ولی غیر شناور Marsilia quadrifolia  یا شبدر آبی که فروند های آن دارای چهار قطعه دو به دو متقابل هم مشابه برگچه های شبدر است و این شباهت سبب نام شبدر آبی برای این سرخس شده است.

جمع آوری :مسعود دودل - دانشجوی علوم گیاهی

گیاهانی فاقد گل و همچنین ،برگ،ساقه و ریشه حقیقی هستند.از رشد اسپور بوجود می آیند.پیکر آنها فط از پارانشیم درست شده و تماییز در انها دیده نمی شود چون آبکش وجود ندارد.

اندام بررگی و محور و ریشه در این گیاهان در حقیقت نوعی ریسه یا تال هستند.

بیشتر در کنار چشمه ها و روی تنه درختان و جاهای مرطوب رشد می کنند که به این حالت اپی فیت می گویند.چرخه زندگی این گیاه دارای دو بخش کاملا متفاوت است.به نام گامتوفیت و اسپروفیت.

در گامتوفیت گیاه دارای دارای اندام برگی شکل و یا ریسه دار است.

رده بندی بریوفیت ها:

خزه ها Mousses

هپاتیکا Hepatica

آنتوسروت ها  Anthocerotes

ساختار خزه:

خزه از کالیپترا و کپسول و تار تشکیل شده است.در راس کالپترا، اپرکلوم وجود دارد.در تشریح ساختار کالیپترا و اپرکلوم ،پریستوم و ستونک دیده می شود.

جمع آوری :مسعود دودل-دانشجوی علوم گیاهی